Promieniowania jonizującego nie można zobaczyć, poczuć ani rozpoznać po wyglądzie materiału. Niewielkie ilości naturalnych izotopów występują jednak między innymi w granicie, ceramice, betonie i niektórych odpadach wykorzystywanych w budownictwie. Licznik Geigera pozwala szybko porównać poziom promieniowania próbki z naturalnym tłem i wychwycić materiał wymagający dokładniejszych badań laboratoryjnych.
Jak działa licznik Geigera? Najważniejsze informacje
Licznik Geigera, nazywany także licznikiem Geigera-Müllera, to przenośne urządzenie służące do wykrywania promieniowania jonizującego. Warto wiedzieć, że:
Promieniowanie dociera do wypełnionej gazem tuby pomiarowej i powoduje jonizację znajdujących się w niej atomów.
Powstałe elektrony wywołują krótki impuls elektryczny, który zostaje zarejestrowany przez układ urządzenia.
Miernik zlicza impulsy i przedstawia wynik na ekranie, często także za pomocą sygnałów dźwiękowych.
Włączony licznik rejestruje również naturalne promieniowanie tła, dlatego pojedynczy odczyt nie wystarcza do oceny materiału. Najpierw warto wykonać kilkuminutowy pomiar w miejscu oddalonym od badanej próbki, a następnie powtórzyć go przy jej powierzchni. Znaczenie ma przede wszystkim powtarzalna różnica między wynikiem próbki a lokalnym tłem, a nie pojedyncze kliknięcie urządzenia.
Gdzie można wykorzystać licznik Geigera? Na przykładzie branży budowlanej
W budownictwie licznik Geigera może służyć do wstępnej kontroli kamienia naturalnego, płytek ceramicznych, cegieł, betonu, kruszyw i materiałów z recyklingu. Przydaje się także podczas oględzin starych obiektów, magazynów oraz materiałów pochodzących z nieznanego źródła.
Szczególną uwagę warto zwrócić na granit, łupki, skały pochodzenia magmowego, popioły lotne, fosfogips i wybrane żużle. Polskie przepisy wskazują te grupy jako materiały, w których w określonych przypadkach oznacza się zawartość potasu K-40, radu Ra-226 i toru Th-232.
Pomiar należy przeprowadzać zawsze w podobnych warunkach i przy zachowaniu tej samej odległości od powierzchni. Najpierw trzeba ustalić poziom tła, a później mierzyć kolejne próbki przez taki sam czas. Jeżeli wynik przy materiale jest wyraźnie i powtarzalnie wyższy, próbkę warto odłożyć oraz przekazać do specjalistycznego laboratorium. Zwykły licznik Geigera nie rozpoznaje konkretnego izotopu i nie zastępuje spektrometrii promieniowania gamma. Może jednak działać jako szybkie narzędzie przesiewowe, które pomaga zdecydować, czy potrzebna jest dalsza analiza.
Ile może kosztować i gdzie szukać profesjonalnego miernika?
Cena licznika Geigera zależy od rodzaju tuby pomiarowej, szybkości reakcji, zakresu wskazań oraz sposobu zapisywania wyników. Z góry możemy zignorować budżetowe urządzenia za 200 zł – ich pomiary nie są miarodajne. Profesjonalny licznik Geigera można zamówić w sklepie SR Tech pod adresem https://www.srtech.pl/, który oferuje przenośne dozymetry i mierniki promieniowania.
Przy wyborze urządzenia warto sprawdzić, jakie rodzaje promieniowania wykrywa dany model oraz w jakich jednostkach prezentuje wynik. Znaczenie mają także czas reakcji, możliwość pomiaru skumulowanej dawki, alarm progowy i historia odczytów. W ofercie SR Tech dostępne są małe podręczne urządzenia jak Soeks 112 czy profesjonalne liczniki jak Soeks Quantum. Przed zakupem warto zastanowić się jakie są nasze potrzeby i dobrać odpowiedni model.